تالاب زیبای ایران

تالاب انزلی تالابی بین المللی

تالاب زیبای ایران

 تالاب انزلی از نوع تالابهای ساحلی “Coastal Wetland” بوده و بوسیله یک کانال کشتیرانی که از طریق دو موج شکن واقع در تاسیسات بندرگاه انزلی حمایت و به دریای خزر متصل میباشد.  حوزه آبریز تالاب دارای مساحتی حدود ۳۷۴ هزار هکتار است. تالاب انزلی در سال ۱۳۵۴ در فهرست تالابهای بین المللی کنوانسیون رامسر به ثبت رسید “کنوانسیون رامسر، سال ۱۹۷۵″ و همچنین سازمان بین المللی حیات پرندگان این تالاب را بعنوان زیستگاه با اهمیت برای پرندگان تشخیص داده است.

تالاب انزلی جزء تالاب های طبیعی و آب شیرین کشور بوده و دارای ۱۱ رود اصلی و ۳۰ رود فرعی است که پس از آبیاری مزارع و شالیزارها به همراه جریان های سطحی حوزه آبریز تالاب به آن وارد می شوند. حداکثر عمق آب تالاب در بهار و در نواحی غربی تالاب به ۵/۲ متر می رسد که بدلیل نوسان های سطح آب دریای خزر، این مقدار متغیر است .

حوزه آبریز تالاب انزلی،  مساحتی برابر ۳۷۴ هزار هکتار دارد که از مساحت فوق ۹/۵۳ % را جنگل و مرتع و ۲/۳۳ % را زمین های کشاورزی و ۷/۸ % را تالاب، آب بندان ها و استخرها تشکیل می دهند و مناطق انسان ساخت ۷/۳ % استفاده از زمین را به خود اختصاص داده اند.

http://safarbin.ir/photoart/t1.jpg

  • از زیباترین مناظر آبی جهان

از جمله زیباترین مناظر آبی منطقه، تالاب بین المللی انزلی است. این تالاب محل تخم ریزی آبزیان و پناهگاه و مامن پرندگان بومی و مهاجر است. در داخل تالاب جزایر زیبایی وجود دارد و دو شهر زیبای بندرانزلی و آبکنار در ساحل آن قرار دارند. تالاب انزلی با وسعت ۱۸۰ تا ۲۰۰ کیلومتر مربع حکم تصفیه خانه را برای رودخانه هایی دارد که به دریای خزر می ریزد. این تالاب با بیش از ۱۰۰ گونه پرنده ۵۰ گونه ماهی صدها گونه موجودات گیاهی اکوسیستم کم نظیری دارد.
تالاب انزلی از سال ۱۳۵۴ جزو تالاب های بین‌المللی تحت حفاظت شد و مهمترین منبع تکثیر و تولید ماهیان خاویاری و استخوانی دریای خزر است. تالاب بین‌المللی انزلی از سالیان دور همه ساله پذیرای مسافران بی شمار داخلی و جهانگردان خارجی است.

این تالاب، به واسطه گیاهان، جانوران و مورفولوژی و شکل بستر ارتباط با دریا و رژیم رودها دارای محیط زیستی ویژه است. معروف ترین گیاه تالاب انزلی که شهرت جهانی دارد «لاله تالابی»است که تالاب را به این دلیل تالاب لاله مردابی می‌خوانند. تنوع زیستی بالای تالاب آن را برای مطالعه پرندگان مناسب کرده‌است. حواصیلها، اردک سانان، مرغابی سانان کشیم بزرگ، کشیم سیاه گردن، یلوه کوچک، کاکایی و غیره از پرندگان این تالاب شمرده می‌شوند. گیاهان تالاب به سه دسته غوطه ور، گیاهان شناور و گیاهان حاشیه‌ای تقسیم می‌شود.

  • چگونگی پیدایش:

آنچه مسلم است پس از سر برآوردن باریکه خشکی انزلی و غازیان از دریا و پیشرفت خشکی از طرفین منطقه وسیعی از دریا را از دریا جدا کرده و آن را در پشت سر خود در جنوب قرار داده و با کیلومترها فاصله از ساحل قدیمی ساحل جدیدی را تشکیل داده است. پهنه ی آب جدا شده از دریا را که بصورت راکد در پشت باریکه خشکی انزلی و غازیان قرار گرفته تالاب یا مرداب انزلی می نامند

http://safarbin.ir/photoart/t2.jpg

  • معرفی منطقه ای تالاب انزلی :

مجموعه تالاب انزلی شامل ۴ بخش زیر میباشد:

  • شرقی
  • غربی آبکنار
  • مرکزی
  • سلکه و سیاه کشیم

این تالاب در فهرست رامسر قرار داشته و منطقه ثبت شده آن در این فهرست شامل تمام تالاب انزلی، تالاب سیاه کشیم، منطقه حفاظت شده سلکه و سایر آب بندان های متعدد محدوده تالاب انزلی است. این چهار بخش از نظر خصوصیات فیزیکوشیمیائی، مرفولوژیک، فیتواکولوژی و جغرافیائی دارای تفاوتهای چشمگیر بوده و سیستمهای متفاوتی را ارائه می‌نمایند.

http://safarbin.ir/photoart/t3.jpg

  • موقعیت جغرافیایی:

این تالاب در جنوب غربی سواحل دریای خزر واقع در استان گیلان، در عرض ۲۸ تا ۳۷ شمالی و طول ۲۵ تا ۴۹ شرقی واقع شده و از شمال به شهرستان انزلی، از جنوب به شهرستان صومعه سرا، از شرق به پیربازار و از غرب به کپورچال و آبکنار انزلی محدود است.

http://safarbin.ir/photoart/t4.jpg

  • نامگذاری تالاب انزلی

در زبان گیلکی، واژه “همزلی” معانی نظیر سایش و نزدیکی آب و خشکی را میدهد که نام انزلی میتواند برگرفته از وجود مرداب در منطقه باشد و از پیشینیان به ارث رسیده است و نامگذاری شهر انزلی و یکی بزرگترین تالابهای جهان میتواند ریشه ای یکسان داشته باشد.
در زبان یونانی نیز واژه‌هایی نظیر «انزلیوس و انزلیا» وجود دارد به معنی «مرداب»، با توجه به اینکه جزیره و مرداب در این منطقه از قدمتی ۱۵۰۰۰ ساله برخوردار است، این نامگذاری می‌تواند به دورانی به مراتب کهن تر بازگردد و  نامگذاری شهر انزلی نیز میتواند برگرفته از وجود این تالاب باشد.

http://safarbin.ir/photoart/t5.jpg


پوشش گیاهی و جانوری تالاب انزلی:

پوشش گیاهی تالاب انزلی به ۳ دسته کلی تقسیم می شوند:

     گیاهان اراضی پیرامون تالاب: اراضی اطراف تالاب دارای خاک مرطوبی است بنابراین گیاهانی که به رطوبت زیادی نیاز دارند آنجا رشد می­کنند. اغلب گیاهان این بخش درخت­ها و درختچه­ها هستند که از جمله آن شب خسب، درمنه، توسکا قشلاقی، نخل تالابی و سازو می­باشد.

  •      گیاهان حاشیه ای یا پایابی: ریشه این گیاهان در خاک، بخش پایینی آن در آب و برگ­ها و گل­هایش خارج از آب است. از جمله آن شامل نی (بوریا)، لویی، علف هفت بند، تیر کمان آبی، لاله تالابی، هزارنی، دم اسب، پونه آبی، بارهنگ آبی و
  •     گیاهان شناور: برگ­های این گیاهان بر سطح آب شناور است و ریشه آنها در بستر تالاب و عموماً    گل­هایشان خارج از آب است. از جمله آن سرخس آبزی، علف قورباغه (هیدروکاریس)، انواع عدسک آبی، انواع علف هفت بند، آزولا، نیلوفر آبی زرد، نیلوفر آبی سفید و
  •      گیاهان غوطه ور: این دسته بطور کامل یعنی با تمام اعضاء رویشی و زایشی خود در آب غوطه­ورند و ممکن است گل آن­ها در سطح آب شکفته شود. از این گروه می­توان به گیاهان زیر اشاره کرد؛ انواع جلبک ها، گوشاب شانه ای، تیزک، هزار لرگ، سراتوفیلوم شناور و

لازم به ذکر است گیاه غیر بومی آزولا از نظر فیزیولوژیکی در سطح آب زندگی می­کند و قرار گرفتن هزار قطعه آن کنارهم، باعث جلوگیری از رسیدن اکسیژن و نور به آب و درنتیجه کاهش نمو و تکثیر آبزیان تالاب می شود.

http://safarbin.ir/photoart/t6.jpg

در ادامه به معرفی برخی گونه های جانوری منطقه می پردازیم:

جانوران که اعضا مهم هر اکوسیستم محسوب می­شوند، مصرف کننده انرژی در زنجیره غذایی هستند و در عین حال روند طبیعی را در محیط حفظ می­کنند. در تالاب­ها خصوصاً تالاب انزلی که شرایط اقلیمی و اکولوژیکی خاصی دارند، جانوران بسیاری اعم از مهره­داران و بی­مهرگان یافت می­شوند که با یکدیگر مجموعه­ای کامل و پایدار تشکیل می­دهند.

آبزیان:

از ماهیان تالاب انزلی یازده گونه آن بومی، هشت گونه مهاجر و یک گونه نیمه مهاجر است که برای تخم­ریزی، زاد و ولد و گاه زیستن به تالاب می­آیند.

ماهیان بومی تالاب: اردک ماهی، ماش ماهی، سیاه کولی، لای ماهی، سفید کولی، گربه ماهی حاجی طرخان و آمور سفید.

ماهیان مهاجر: سیم، سوف، کلمه، سفید، سس ماهی، کپور.

پرندگان:

تالاب انزلی محلی مناسب برای زمستان­گذرانی، تخم گذاری و جوجه آوری پرندگان مهاجر و محلی امن برای زندگی دائمی پرندگان بومی است. این تالاب به دلیل قرار گرفتن در مسیر مهاجرت پرندگان شمالی، در فصول سرد سال یکی از مهم­ترین پناهگاه­ها برای این جانوران محسوب می­شود. بطوریکه چند گونه از پرندگانی که در معرض تهدید جهانی هستند در این منطقه زمستان گذرانی می­کنند نظیر باکلان کوچک، پلیکان خاکستری، غاز پیشانی سفید کوچک، عقاب دریایی دم سفید و خروس کولی.

پرندگان بومی: کشیم کوچک، باکلان کوچک، بوتیمار کوچک، حواصیل شب، حواصیل زرد، گاو چرانک، حواصیل ارغوانی، فلامینگو، عروس غاز، غاز پیشانی سفید کوچک، قوی فریادکش، قوی کوچک، خوتکا و…

(دریای خزر یکی از مهمترین مناطق زیستگاهی پرندگان آبزی مهاجر است این دریا در مرکز توزیع جغرافیایی جمعیت غازها و اردک ها(مرغابی ها) غرب سیبری، خزر و نیل واقع شده و هر ساله در این مسیر پرواز بیش از ۱۰ تا ۱۲ میلیون انواع اردک و غاز، قو و سایر پرندگان به مهاجرت می پردازند. بسیاری از این پرندگان بین یک تا سه ماه از زندگی خود را در حواشی دریای خزر سر می کنند. تالاب انزلی و آبگیرهای حاشیه آن از مهمترین مناطقی است که می تواند بهترین شرایط را برای گذران زمستان پرندگان مهاجر فراهم سازد. تنوع پوشش گیاهی تالاب سبب جلب و جذب پرندگان مهاجر به تالاب انزلی شده است.

از لحاظ پذیرش جمعیت پرندگان مهاجر در تالاب انزلی پنج منطقه مشخص شده که هر کدام وضیعت خاصی از پذیرش جمعیت پرندگان مهاجر دارند که بخشی از آن عبارتند از:

۱- جمعیت پرندگان بارز منطقه مرکزی تالاب که نسبت به قسمت های دیگر تالاب به پیری زودرس دچار شده است و این وضعیت به علت وجود پسابهای خانگی، صنعتی و زراعی است که موجب افزایش رویش های گیاهی و مصرف اکسیژن، ترکیب نامناسبی از آلاینده ها و بویژه فلزات سنگین است. به علت حجم آبی که توسط رودخانه های متعدد به آن وارد می شود مثل یک سد محکم و پایدار در مقابل شوری آب دریا مقاومت کرده و مانع ترکیب و اختلاط دو نوع آب می شود. این منطقه محیط چندان مناسبی نیست ولی به علت رویش گیاهان مناسب تغذیه غازها در زمستانها مأمن و پناهگاه بزرگی از پرندگان می باشد و در فصول دیگر بیشتر پذیرای فلامینگو می باشد.

۲- بخش شرقی تالاب در این بخش بیشتر جمعیت اردک ها و چنگر به چشم می خورند و سپس با توجه به فراوانی غازها، خروس کولی و کنار آبچرها و بقیه پرندگان از سهم کمتری در این منطقه برخوردار هستند.)

خزندگان: شامل ۳ راسته سوسمارها، لاک پشت ها، مارها.

دوزیستان: ۵ گونه قورباغه از ۴ خانواده.

پستانداران: شامل گوشتخواران مانند شغالف سمور آبی، گربه جنگلی. زوج سمان مانند گراز. حشره خواران مانند حشره خردورنگ.

جوندگان: مانند تشیف سنجابک، موش سیاه. 

http://safarbin.ir/photoart/t7.jpg